Diễn đàn KTS: “Chứng chỉ hành nghề Kiến trúc – Xây dựng và những quy định mới”

LTS: Cuối năm 2016, Bộ Xây dựng đã ban hành Thông tư 17/2016/TT-BXD nhằm thiết lập hệ thống các tiêu chuẩn để cá nhân, tổ chức hoạt động trong lĩnh vực kiến trúc – xây dựng. Tuy nhiên, khi Thông tư có hiệu lực, giới KTS đã có nhiều ý kiến phản ánh về những bất cập trong nội dung quy định của văn bản này.

DPLG KTS Nguyễn Việt Huy (Công ty ADA): “Việc cấp CCHN cần được quy định rõ ràng trong Luật Kiến trúc!”

Nếu như các quy định về việc cấp chứng chỉ hành nghề KTS ở Việt Nam trước đây đã phức tạp, thì nay càng phức tạp hơn. Theo điều 8 của Thông tư số 17/2016/TT-BXD ngày 30/6/2016, để có được chứng chỉ hành nghề sẽ phải trải qua cuộc thi sát hạch với 15 câu hỏi về kiến thức chuyên môn và 10 câu hỏi về kiến thức pháp luật… Đây là cách không phù hợp, bởi khi đã hành nghề thì đương nhiên phải nắm rõ các kiến thức về chuyên môn và pháp luật, nếu không thì cũng phải biết cách tra cứu. Việc hành nghề không còn là lúc thử trí nhớ học thuộc lòng như học sinh phổ thông. Hơn nữa, trên thực tế, cách tổ chức thi cử như thế này chỉ tạo ra các hiện tượng tiêu cực và không hề làm tốt hơn đối với môi trường hành nghề.

Tất nhiên, đây là các vấn đề cốt yếu cho việc hành nghề kiến trúc, vì vậy cần có quy định một cách rõ ràng trong luật kiến trúc. Không những thế theo quan điểm cá nhân của tôi, cần phải cụ thể hơn nữa chức năng, nhiệm vụ của các tổ chức quản lý hành nghề để tạo điều kiện tốt nhất cũng như nghiêm túc nhất cho hoạt động của KTS. Các tổ chức đó phải có đủ QUYỀN và HÀNH, chứ thực sự trong điều kiện hiện nay chúng ta có những tổ chức có quyền mà không có hành và ngược lại.

Việc cấp chứng chỉ hành nghề KTS ở Pháp khá đơn giản, nếu bạn có bằng KTS DPLG (bằng do chính phủ cấp) bạn chỉ việc đăng ký vào Hiệp hội KTS là bạn sẽ được hành nghề. Từ năm 2007 đến nay, khi tốt nghiệp KTS (bạn sẽ có bằng KTS của nhà nước ( diplome d’etat) – Tuy nhiên, bạn phải học và thực hành thêm trong vòng khoảng 2 năm để có thể bảo vệ HOMNP (Habilitation à exercer la maîtrise d’œuvre en nom proper – quyền được thực hiện các dự án dưới tên của riêng mình).

Điều đặc biệt hơn nữa, khi là thành viên của Hiệp hội KTS bạn sẽ được bảo vệ tất cả các quyền lợi cho công việc hành nghề của bạn. Ví dụ, nếu một dự án đã được ký hợp đồng với KTS A, chủ đầu tư chỉ có thể ký hợp đồng với KTS B khi họ đã thanh lý hợp đồng với KTS A. Nếu KTS B không biết về hợp đồng của KTS A, Hiệp hội KTS sẽ gửi thông báo, nếu KTS B vẫn cố tình thực hiện hợp đồng với chủ đầu tư kể cả khi biết thông tin, ngay lập tức sẽ bị tước quyền thành viên của hiệp hội. Sau đó, chủ đầu tư đó sẽ không được làm việc cùng các thành viên của hiệp hội.

 

KTS Cổ Minh Tâm: Thủ tục chứng chỉ hành nghề theo 59/NĐ-CP/2015 và 17/2016/TT-BXD và cái gọi là “thí điểm trắc nghiệm sát hạch”

“…Trắc nghiệm có tính “thi học kỳ”: Các cơ sở đào tạo chuyên ngành trả lời về việc cần phải trắc nghiệm cũng như phải có thêm giấy phép con “chứng chỉ hành nghề / năng lực”? Trắc nghiệm dựa trên cơ sở nào? Có mâu thuẫn với thủ tục một cửa một dấu ra sao?

Người kinh nghiệm làm việc nhiều năm vẫn rớt sát hạch: Liệu trắc nghiệm có cần thiết?”

 

KTS Nguyễn Sỹ Lâm (TP HCM): “Chứng chỉ hành nghề: Cần tạo điều kiện cho KTS”

Theo tôi, việc thi sát hạch để được cấp chứng chỉ hành nghề là “đánh đố” và học vẹt một cách vô ích – trong khi chỉ cần tra cứu TCVN và các quy phạm liên quan… Có thể nói, không ai làm nghề thiết kế mà phải học thuộc lòng hết những điều này!

Mặt khác, chứng chỉ hành nghề là điều kiện cần khi thiết kế công trình có vốn ngân sách – phải qua hệ thống “thẩm định” vô cùng khắt khe của các cơ quan giám sát, thẩm tra, thẩm định, phê duyệt… Nói như vậy có nghĩa là chúng ta cũng không nên để chứng chỉ hành nghề trở thành rào cản – tước bỏ cơ hội cho những người trẻ tài năng, hay ảnh hưởng đến việc xây dựng những công trình kiến trúc chất lượng cho xã hội.

Một góc nhìn khác, với thủ tục sát hạch và cấp chứng chỉ hành nghề theo Thông tư 17/2016/TT-BXD dễ tạo điều kiện cho tiêu cực phát sinh. Hiện nay, thực tế là không phải việc khó để nhờ “dịch vụ” chạy dùm một chứng chỉ hành nghề, chỉ là nhanh hay chậm, loại hình nào và giá cả ra sao! (Email chào mời được gửi trực tiếp cho người thiết kế, có địa chỉ, số điện thoại liên lạc!)

 

Hội KTS Thái Nguyên:

Ngày 30/6/2016, Bộ Xây dựng ban hành Thông tư 17/2016/TT-BXD (Sau đây gọi tắt là Thông tư 17) hướng dẫn về năng lực của tổ chức, cá nhân tham gia hoạt động xây dựng và Thông tư số 24/2016/TT-BXD ngày 01/9/2016 của Bộ Xây dựng sửa đổi, bổ sung một số điều của các thông tư liên quan đến quản lý dự án đầu tư xây dựng.

Sau khi nghiên cứu, đơn vị chúng tôi – Công ty TAC – Hội KTS Thái Nguyên xin góp một số ý kiến như sau:

I. Về nội dung tổng quan của Thông tư 17:

  1. Trước đây, khi chưa có quy định về năng lực của tổ chức, cá nhân tham gia hoạt động xây dựng, các đơn vị tư vấn vẫn hoạt động và đã có rất nhiều công trình đi vào đời sống bằng tư cách pháp nhân (con dấu) của doanh nghiệp và người chịu trách nhiệm cao nhất là người đứng đầu doanh nghiệp.Vì vậy, các đơn vị đã ý thức về trách nhiệm nghề nghiệp của mình và chuỗi công việc tư vấn do nhà thầu tự chịu trách nhiệm. Do đó, Chứng chỉ hành nghề không đồng nghĩa với giá trị của doanh nghiệp, chất lượng của người thiết kế.
  2. Thi sát hạch CCHN là không cần thiết khi đã có trách nhiệm pháp nhân của Doanh nghiệp.
  3. Nhiều cán bộ thiết kế rất giỏi trong các lĩnh vực chuyên môn mặc dù còn rất trẻ (mới ra trường, mới làm việc). Vì vậy, CCHN sẽ là rào cản cho sự phát triển, tước bỏ đi cơ hội cho những người trẻ tài năng.
  4. Từ những yêu cầu của Thông tư này, sẽ tạo điều kiện cho tiêu cực phát sinh qua các dịch vụ làm CCHN như các dịch vụ Bồi dưỡng nghiệp vụ hiện nay.
  5. Có những yêu cầu rất bất cập, đơn cử như CCHN PCCC vì rất hiếm khi doanh nghiệp có được một chuyên gia tốt nghiệp chuyên ngành PCCC, điều này sẽ tạo sự độc quyền, kéo dài thời gian trong giai đoạn thẩm duyệt thiết kế.

II. Về nội dung bộ đề thi sát hạch CCHN:

  1. Về việc trắc nghiệm sát hạch: Việc này đánh đồng người chuyên môn có kinh nghiệm lâu năm với với dân không chuyên môn hay mới vào nghề. Khi chứng chỉ hết hạn mỗi người đều làm lại thủ tục từ đầu như nhau.
  2. Các câu hỏi sát hạch: Nhiều câu không phải ai cũng tham gia những hạng mục đặc thù (và luôn sẵn sách tra cứu khi cần) nên học thuộc là vô ích. Vài thí dụ (phần kiến trúc): – Câu 1, 2 về việc định nét và khổ giấy: Thừa không cần thiết. – Câu 16 (về tiêu chuẩn thiết kế nhà): Thừa, cần thì tra tài liệu, không cần thuộc.
  3. Về bản khai kinh nghiệm: Thời gian khoảng năm 2012, chỉ yêu cầu khai 5 công trình đã làm. Điều 14.2 và 14.4 (17/2016/TT-BXD): Người nộp đơn trước khi thi sát hạch phải trình file mềm các bản scan hồ sơ thủ tục đã nộp (điều 14.2) kèm bản scan hợp đồng công trình (điều 14.4) – (thông tin riêng công ty thực hiện dự án) – và buộc đương đơn về nơi mình đang/đã làm để chụp lại. Hơn nữa, không phải lúc nào cũng có văn bản phân công công việc từng cá nhân. Do đó, điều 55 của 59/NĐ-CP/2015 bị 17/2016/TT-BXD phức tạp hóa.
  4. Thủ tục cấp chứng chỉ hành nghề: Trong thông tư 17/2016/TT-BXD: – Điều 18: KHÔNG NHẮC ĐẾN việc thi sát hạch cho người nước ngoài. – Điều 18.3a: Người nước ngoài phải trình “bản sao giấy tờ hợp pháp về cư trú HOẶC giấy phép lao động do cơ quan có thẩm quyền ở Việt Nam cấp và hộ chiếu đã chứng thực theo quy định”: tức là có thể có chứng chỉ hành nghề mà không cần giấy phép lao động. Đây là thiệt thòi cho công dân Việt Nam làm việc trên chính nước mình. – Điều 8.3 “Trường hợp cá nhân được miễn sát hạch về kiến thức chuyên môn thì kết quả sát hạch về kiến thức pháp luật phải đạt số điểm từ 32 điểm trở lên”: như vậy “rành luật và không có chuyên môn” có khả năng đậu sát hạch cao hơn “có chuyên môn”.

 

KTS Nguyễn Phước Thiện: “Kiến Trúc Sư của Anh có cần chứng chỉ hành nghề không?”

Tôi có biết 1 tí về chuyện này. Ở Anh khác với Việt Nam: không phải tốt nghiệp đại học ngành kiến trúc thì được gọi là kiến trúc sư. Kiến Trúc Sư chỉ được công nhận về mặt pháp lý (ký tên lên bản vẽ) khi kiến thức ở bậc đại học được đào sâu và thực tiễn hóa hơn. Anh là một quốc gia nằm trong khối EU. Để được công nhận là kiến trúc sư không chỉ ở Anh mà toàn EU, RIBA (Royal Institute of British Architects) – giống như Hội Kiến Trúc Sư Việt Nam – bắt buộc phải trải 5 giai đoạn sau:
• RIBA (Part 1)
Tốt nghiệp đại học mức độ cử nhân trong 4 năm (so với một số ngành khác chỉ 3 năm) với các đặc điểm:
– Học Fulltime trong 3 năm. Thời gian làm đồ án môn học và tốt nghiệp làm ngoài giờ trong 3 năm này.
– Thực tập 1 năm. Đợt thực tập này thường là năm thứ 3 của khóa học. Sau khi hòan tất, thực tập sinh phải làm báo cáo (có chữ ký của Kiến Trúc Sư nơi đã thực tập) gửi về trường mới được tiếp tục năm cuối và làm tốt nhiệp. Kiến trúc Sư nhận thực tập sinh phải gửi báo cáo về RIBA để nhận xét nội dung giảng dạy của cơ sở đào tạo. Đây là cơ sở để RIBA khuyến cáo nội dung đào tạo.
• Stage 1 Technical Experience/Year Out
– Thu thập kinh nghiệm làm việc ít nhất là 1 năm.
– Những kinh nghiệm học được lưu lại trên 1 Website của PERD (The Professional Experience and Development Record) được giám sát của PSA (Professional Studies Advisor – Cố vấn chuyên môn) mà bất cứ một cơ sở đào tạo nào cũng phải thành lập.
– RIBA cũng góp phần vào PERD.
• RIBA (Part 2)
– Học trong hai năm để đạt trình độ M.Arch hay B.Arch hay Diploma tùy trường.
– Nội dung tập trung vào nâng cao kiến thức của Part 1.
• Stage 2 Practical Experience
– Học trong 24 tháng liên tục (có thể ngoài giờ) và phải dự thi cấp quốc gia.
– Phải có ít nhất 12 tháng thực tập dưới sự hướng dẫn và giám sát của một Kiến trúc sư.
• RIBA (Part 3)
Phải có đầy đủ
– Kết quả của Stage 2 đã được lưu trữ trên Website PERD.
– Lý lịch nghề nghiệp và đánh giá kết quả công việc.
– Một Case Study.
Và vượt qua 2 kỳ thi
– Kỳ thi viết (Written examination).
– Kỳ thi vấn đáp (Oral Examination).
Một người sau khi đã hoàn tất 5 phần trên sẽ đến Architects Registration Board (ARB) để đăng ký. Lúc này người đó mới trở thành Kiến trúc sư. Từ đây, cụm từ “Kiến Trúc Sư” được bảo vệ bởi luật pháp và xã hội khi thuê họ làm việc cho mình thì tự tin rằng mình đang làm việc với một người chuyên môn đầy đủ tiêu chuẩn. Cũng vào thời điểm đăng ký, người đó trở thành hội viên của RIBA.

Tham khảo toàn nội dung Thông tư  17/2016/TT-BXD:

Tham khảo nội dung Nghị định 59/NĐ-CP/2015:

 

Ý kiến của bạn về vấn đề này là gì? Hãy chia sẻ với Architech ở khung comment bên dưới nhé!

Nguồn: tapchikientruc

Có thể bạn quan tâm Cùng tác giả

Bình luận về bài viết

Đang tải...
19194f86d00bc7d8fd67455bb2a4bf68vvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvv